سوم تا پنجم دی ماه شاهد برگزاری دوره تبیین و تشریح طرح ملی اتقان (دوره ارتقای توانمندیهای قرآنی آموزگاران ابتدایی) که یکی از تکالیف قرآنی وزارت آموزش و پرورش است با حضور مدرسان استانی، معاونین آموزش ابتدایی و روسای ادارات قرآن و عترت 18 استان کشور در اردوگاه شهید باهنر تهران بودیم.
آقای ابوالفضل زیبایی مسئول دارالقرآن امام صادق علیه السلام شهر لاهیجان مدرس منتخب استانمان دراین دوره بوده است که رهیافت خود از این دوره را در قالب یادداشتی در اختیار پایگاه خبری حافظون گیل (تنها پایگاه خبری تخصصی قرآنی کشور) قرار داده است.
متن این یاداشت در ادامه تقدیم می شود:
قرآن در مقطع ابتدایی از آموزش مهارت تا تربیت هویت قرآنی
با تأکید بر توانمندسازی آموزگاران
مقدمه:
مقطع ابتدایی، زیربنای شکلگیری هویت فکری، اخلاقی و معنوی انسان است.
اگر بناست قرآن در جان جامعه ریشه بدواند، این ریشه نه در دورههای مقطعی، بلکه در سالهای آغازین تعلیم و تربیت شکل میگیرد.
از این رو، آموزش قرآن در مقطع ابتدایی نه یک برنامه جانبی، بلکه یک ماموریت راهبردی برای نظام تعلیم و تربیت است.
وزارت آموزشوپرورش با برگزاری دوره «اتقان» گامی مهم در جهت بازنگری جدی در رویکرد آموزش قرآن برداشته است؛ رویکردی که آموزگار را محور تحول میداند، نه صرفاً محتوا را.
۱. جایگاه آموزگار در تحول قرآنی:
تجربه میدانی مدارس نشان میدهد:
موفقیت آموزش قرآن بیش از آنکه وابسته به کتاب باشد، وابسته به توانمندی، باور و مهارت خود آموزگار است.
آموزگاری که خود با قرآن اُنس دارد، میتواند حتی با حداقل امکانات، بیشترین اثر را بگذارد.
بنابراین، توانمندسازی آموزگاران ابتدایی، مهمترین سرمایهگذاری قرآنی آموزشوپرورش است.
۲. چالشهای فعلی آموزش قرآن در مدارس:
غلبه ی نگاه «نمرهمحور» به جای «انسمحور»
، یکسانسازی آموزش قرآن بدون توجه به تفاوتهای فردی دانشآموزان ،
فاصله میان آموزش رسمی و فضای عاطفی مورد نیاز کودک
کمرنگ بودن نقش خانواده در فرآیند قرآنی مدرسه
۳. راهبردهای پیشنهادی (برآمده از تجربه میدانی گیلان)
راهبرد اول: قرآنِ دوستداشتنی، نه اضطرابآور
، حذف فضای استرس و اجبار
استفاده از قصه، تصویر، بازی و آواهای قرآنی
راهبرد دوم: آموزگار بهعنوان الگو
تقویت مهارت روخوانی، روانخوانی و لحن آموزگار
توجه به «حالِ قرآنی» معلم، نه صرفاً مهارت فنی
راهبرد سوم: پیوند قرآن و زندگی
آموزش مفاهیم ساده اخلاقی قرآن (راستی، احترام، صبر)
ارتباط آیات با تجربههای روزمره کودک
۴. جمعبندی:
دوره «اتقان» اگر به برنامهای مستمر، بومیسازیشده و پیوسته تبدیل شود، میتواند نقطه عطفی در تاریخ آموزش قرآن کشور باشد.
امید است با همافزایی معلمان، مدیران و سیاستگذاران، آموزش قرآن از «کلاس» به «سبک زندگی مدرسه» تبدیل شود.
خادم القرآن والعتره
ابوالفضل زیبائی